Vitamines tegen haaruitval: wat het onderzoek zegt per voedingsstof
Vitamines en mineralen helpen tegen haaruitval als je er een tekort aan hebt: dan herstelt het haar vaak wanneer dat tekort wordt aangevuld. Heb je geen tekort, dan is er geen bewijs dat een supplement je haar sterker maakt, en sommige stoffen zoals selenium en vitamine A geven in te hoge dosis net meer uitval.
- Door Olivier Coolen en Philip Coolen
- Bijgewerkt op
- 5 min lezen
- 6 bronnen
Welke vitamines helpen voor haargroei? Het korte antwoord
Een haarzakje is een van de snelst delende weefsels van je lichaam. Het heeft dus bouwstoffen nodig: eiwit, ijzer, zink, vitamines. Valt een van die bouwstoffen echt weg, dan kan het haar uitvallen of dunner worden. Vul je dat tekort aan, dan herstelt het haar meestal.
Het omgekeerde klopt niet. Meer van iets wat je al genoeg hebt, maakt je haar niet voller. Dermatologen die de literatuur samenvatten, komen telkens bij dezelfde conclusie: tekorten aanvullen ja, blind supplementeren nee. De Europese richtlijn over erfelijke haaruitval kon voor vitamines, aminozuren en sporenelementen geen aanbeveling doen, voor noch tegen, omdat goede studies ontbreken.
Bij erfelijke haaruitval, de vorm met inhammen of een dunner wordende kruin, speelt een tekort meestal geen hoofdrol. Daar werken andere behandelingen, die je vindt in de gids over minoxidil.
Per voedingsstof: wat weten we?
| Voedingsstof | Bij een tekort | Zonder tekort | Let op |
|---|---|---|---|
| IJzer (ferritine) | Aanvullen wordt door de meeste experts aangeraden | Geen bewijs van nut | Te veel ijzer is schadelijk; alleen op advies |
| Vitamine D | Aanvullen is zinvol, vooral bij alopecia areata | Onduidelijk | Hoge dosissen op eigen houtje vermijden |
| Zink | Haar herstelt vaak na aanvullen | Weinig gegevens | Te veel zink is toxisch |
| Biotine | Zeldzaam tekort; dan helpt het | Geen bewijs | Verstoort labotesten |
| Selenium | Tekort is zeldzaam | Geen bewijs | Overdosis veroorzaakt zelf haaruitval |
| Vitamine A | Tekort is zeldzaam in België | Geen bewijs | Overdosis veroorzaakt haaruitval |
IJzer en ferritine
IJzertekort is wereldwijd het meest voorkomende voedingstekort en een bekende oorzaak van diffuse haaruitval, vooral bij vrouwen met zware menstruaties. Wat je arts meet, is meestal ferritine: de ijzervoorraad in je lichaam, niet het ijzer dat op dat moment in je bloed zit. Je kan dus een normaal bloedbeeld hebben en toch een lege voorraad.
Over de grens bestaat geen eensgezindheid. In studies werd een tekort gedefinieerd vanaf een ferritine onder 15 tot onder 70 microgram per liter. Een grens van 30 pikt ijzertekort in de praktijk goed op. Sommige auteurs mikken bij zware uitval op een hogere waarde. Of aanvullen ook helpt bij mensen met een lage ferritine zonder bloedarmoede, is minder zeker: er zijn een paar kleine gecontroleerde studies met een gunstig resultaat, maar het bewijs is beperkt.
Neem geen ijzer zonder dat er een tekort is aangetoond. IJzer stapelt zich op in het lichaam, en een tekort heeft ook altijd een oorzaak die je arts wil kennen, zoals bloedverlies of een opnameprobleem.
Vitamine D
Mensen met alopecia areata, de vorm met ronde kale plekken, hebben gemiddeld lagere vitamine D-waarden dan mensen zonder. In een meta-analyse lag het verschil rond 8,5 nanogram per milliliter. Experts raden daarom aan om bij alopecia areata vitamine D te meten en een tekort aan te vullen. Lees meer over alopecia areata.
Bij erfelijke haaruitval en bij tijdelijke diffuse uitval zijn de resultaten tegenstrijdig: sommige studies vinden lagere waarden, andere niet. Dat er een verband is, bewijst ook niet dat vitamine D het haar terugbrengt.
Zink
Een duidelijk zinktekort geeft haaruitval en broos haar, en dat herstelt als het tekort wordt aangevuld. Risicogroepen zijn mensen met darmziekten, na een maagverkleining, bij langdurig alcoholgebruik of met een strikt plantaardig eetpatroon. Voor wie geen tekort heeft, zijn er weinig gegevens. Belangrijk: wie zonder aangetoond tekort zink slikt, loopt het risico op een vergiftiging door overdosering. Screenen op zink bij erfelijke haaruitval wordt niet aangeraden.
Biotine
Biotine (vitamine B8, soms vitamine H genoemd) is het vlaggenschip van haarsupplementen. Het onderzoek is ontnuchterend. Een review vond in de hele medische literatuur achttien gevallen waarin biotine hielp, en elk van die mensen had een onderliggende oorzaak: een aangeboren enzymtekort, een geneesmiddel dat biotine afbreekt of een ander medisch probleem. Bij gezonde mensen is er geen enkele studie die winst toont.
De aanbevolen hoeveelheid voor volwassenen is ongeveer 30 microgram per dag, en die haal je uit gewone voeding. Supplementen voor haar en nagels bevatten vaak tot 20 milligram, dat is honderden keren meer.
Selenium en vitamine A: meer is soms slechter
Hier zit het echte risico. Een te hoge inname van selenium en van vitamine A is een bekende oorzaak van haaruitval. In 2008 kregen in de Verenigde Staten 201 mensen een seleniumvergiftiging door een vloeibaar supplement dat per vergissing 200 keer de aangegeven dosis bevatte. 72 procent verloor haar, en bij bijna drie op de tien was dat na drie maanden nog niet hersteld. Ook voor vitamine E zijn er aanwijzingen dat een hoge dosis de haargroei eerder remt dan helpt.
Een combinatiepreparaat voor haar neem je dus best niet bovenop een multivitamine zonder je apotheker te vragen hoeveel je in totaal binnenkrijgt.
Biotine en je bloedonderzoek
Veel labotesten gebruiken biotine als onderdeel van de meettechniek. Als er veel biotine in je bloed zit, kan de uitslag vals hoog of vals laag uitvallen. De Amerikaanse FDA waarschuwt daar sinds 2017 voor. Het gaat onder meer om schildkliertesten en om troponine, de waarde die gemeten wordt als men aan een hartaanval denkt. Een vals lage troponine kan een hartaanval doen missen.
Dat maakt biotine niet gevaarlijk om in te nemen, maar wel verraderlijk. Zeg altijd aan je arts en aan het labo dat je een haarsupplement neemt, ook als je niet zeker weet of er biotine in zit.
Eerst je bloed, dan pas een supplement
De volgorde is belangrijk. Haaruitval heeft veel mogelijke oorzaken, en een tekort is er maar een van. Wie op eigen houtje een supplement begint, weet achteraf niet of het geholpen heeft, en mist misschien een schildklierprobleem of een ijzertekort door bloedverlies.
Een gericht bloedonderzoek via de huisarts kost weinig. Welke waarden zinvol zijn, hangt af van je verhaal: je eetpatroon, je menstruatie, recente ziekte of gewichtsverlies, geneesmiddelen. Wordt er een tekort gevonden, dan bespreek je met je arts of apotheker welk product en hoe lang. Wordt er geen tekort gevonden, dan weet je ook dat de oplossing ergens anders ligt.
Hoe je via gewone maaltijden genoeg ijzer, eiwit en zink binnenkrijgt, staat in onze gids over voeding tegen haaruitval.
Wanneer naar de arts?
Ga langs bij je huisarts als je merkt dat er duidelijk meer haar uitvalt dan vroeger, zeker als je ook moe bent, bleek ziet, kortademig wordt bij inspanning of zware menstruaties hebt. Dat kan op een ijzertekort wijzen. Ook na een maagverkleining, bij een strikt veganistisch eetpatroon of bij een darmziekte is een controle zinvol. Kale ronde plekken, een jeukende of pijnlijke hoofdhuid, of uitval die na zes maanden niet minder wordt, horen bij een dermatoloog. En neem je al supplementen, breng dan de verpakkingen mee: dan kan de arts nagaan of je niet te veel van iets neemt.
Veelgestelde vragen
Helpt biotine tegen haaruitval als ik geen tekort heb?
Daar is geen bewijs voor. In de medische literatuur gaat elk gemeld geval waarin biotine hielp over iemand met een aangeboren of verworven tekort. Bij een gewoon gevarieerd eetpatroon is een biotinetekort zeldzaam.
Moet ik stoppen met biotine voor een bloedafname?
Meld altijd aan je arts en aan het labo dat je biotine neemt. Hoge dosissen kunnen bepaalde labotesten vals hoog of vals laag doen uitvallen, onder meer schildkliertesten en een test die gebruikt wordt bij vermoeden van een hartaanval. Je arts zegt je hoe lang je vooraf best stopt.
Hoe lang duurt het voor haar terugkomt na een ijzertekort?
Reken op maanden, niet op weken. Eerst moet de ijzervoorraad aangevuld raken, daarna moeten de haarzakjes een nieuwe groeicyclus starten. Haar groeit ongeveer een centimeter per maand, dus zichtbaar verschil zie je meestal pas na drie tot zes maanden.
Lees ook
- HaaruitvalHaaruitval: welke vorm je hebt en wat er echt tegen helpt
- HaarvezelsHaarvezels: dun haar tijdelijk voller laten lijken
- InhammenInhammen: gewone rijping van je haarlijn of erfelijk haarverlies?
- Kale plekkenKale plek op je hoofd: wat het kan zijn en hoe je het verschil herkent
- KapselsKapsels voor mannen met inhammen: wat werkt en wanneer je beter kaal scheert
- HaartransplantatieHaartransplantatie: wat er gebeurt, voor wie het werkt en wat je mag verwachten
Bronnen
- Almohanna e.a. (2019): de rol van vitamines en mineralen bij haaruitval, review
- Guo en Katta (2017): voeding en haaruitval, tekorten en supplementgebruik
- Patel e.a. (2017): biotine bij haaruitval, review van de literatuur
- FDA (2019): biotine kan labotesten verstoren, veiligheidswaarschuwing
- MacFarquhar e.a. (2010): acute seleniumvergiftiging door een voedingssupplement
- Kanti e.a. (2018): Europese S3-richtlijn androgenetische alopecia, korte versie
