Vapen en haaruitval: wat is bekend, wat is gissen?
Er bestaat geen enkele studie die bij mensen onderzocht of vapen haaruitval veroorzaakt of versnelt. Wat we weten, komt uit onderzoek naar roken, naar nicotine bij dieren en naar wondgenezing, en dat volstaat om vapen rond een haartransplantatie op dezelfde manier te behandelen als roken.
- Door Olivier Coolen en Philip Coolen
- Bijgewerkt op
- 4 min lezen
- 7 bronnen
Het korte antwoord: we weten het niet
Wie zoekt naar studies over vapen en haaruitval, vindt niets dat het haar zelf meet. Geen enkele studie volgde vapers en niet-vapers op en telde hun haren. Geen enkele vergeleek de mate van kaalheid tussen beide groepen. Wie online beweert dat vapen je kaal maakt, of net dat het onschuldig is voor je haar, gaat dus verder dan het bewijs.
Dat is geen reden om de vraag weg te wuiven. E-sigaretten bestaan nog niet lang, en erfelijk haarverlies ontwikkelt zich over jaren. Het is dus ook niet verrassend dat het onderzoek nog niet zo ver staat. Wat we wel kunnen doen, is ordenen wat bekend is, wat je daaruit mag afleiden en waar de grens ligt.
Wat vapen anders maakt dan roken
Bij een sigaret verbrandt tabak. Daarbij ontstaan teer, koolmonoxide en duizenden andere stoffen. Bij een e-sigaret wordt een vloeistof verhit tot damp, zonder verbranding. Die vloeistof bevat meestal nicotine, daarnaast propyleenglycol of glycerine en smaakstoffen.
De Hoge Gezondheidsraad vat het zo samen: de e-sigaret is duidelijk minder schadelijk dan een klassieke sigaret, maar niet zonder risico. Er zijn intussen meer dan 1800 smaakstoffen op de markt, die meestal wel goedgekeurd zijn voor voeding, maar waarvan het effect bij inademing onvoldoende gekend is. Gezond Leven voegt eraan toe dat het voordeel ten opzichte van roken vooral voor de korte en middellange termijn is aangetoond. Over gebruik van meer dan een jaar is te weinig bekend.
Bekend, afgeleid en onbekend
| Wat het is | Hoe zeker | |
|---|---|---|
| Bekend | Roken hangt samen met meer en sneller erfelijk haarverlies. | Meerdere observationele studies |
| Bekend | Nicotine vernauwt kleine bloedvaatjes, ook rond de haarwortel. | Fysiologie, labo-onderzoek |
| Bekend | Muizen die maandenlang dagelijks nicotine ingespoten kregen, verloren plekken haar. | Één diermodel, hoge dosis |
| Bekend | Damp van e-sigaretten hindert huidgenezing bij ratten ongeveer even sterk als tabaksrook. | Kleine dierstudies |
| Afgeleid | Als een deel van de schade door roken via nicotine loopt, kan vapen met nicotine een deel daarvan delen. | Redenering, niet getest |
| Afgeleid | Omdat teer en koolmonoxide wegvallen, is het totale effect mogelijk kleiner dan bij roken. | Redenering, niet getest |
| Onbekend | Of vapers sneller kaal worden dan niet-vapers. | Geen studies |
| Onbekend | Wat jarenlang vapen met het haarzakje doet. | Geen studies |
Wat nicotine zelf doet
In de systematische review over roken en haar wordt nicotine genoemd als een van de verklaringen. Het knijpt de bloedvaatjes rond de haarpapil dicht, waardoor de haarwortel minder zuurstof krijgt. De review beschrijft ook een dierproef waarin muizen na acht tot negen maanden dagelijkse nicotine-injecties plekken haar begonnen te verliezen.
Dat klinkt alarmerend, maar het is een muizenmodel met nicotine onder de huid, niet een mens die damp inademt. De dosis en de manier van toedienen zijn anders. Het toont vooral dat nicotine op zich niet onschuldig is voor het haarzakje, niet hoeveel haar een vaper verliest.
Vapen rond een haartransplantatie
Hier is het meest bruikbare onderzoek te vinden, al komt het uit proefdieren. Na een haartransplantatie moeten de verplaatste haarzakjes de eerste dagen overleven op de doorbloeding van de huid eromheen. Wondgenezing is dus het sleutelmoment.
- Ratten, 2019. Onderzoekers stelden 45 ratten een maand lang bloot aan damp van e-sigaretten, aan tabaksrook of aan geen van beide, en maakten daarna een huidflap. In de vapegroep stierf gemiddeld 66 procent van de flap af, in de rookgroep 69 procent en in de controlegroep 51 procent. Tussen vapen en roken was er geen betekenisvol verschil.
- Ratten, 2021. Een vervolgstudie zag in het genezende weefsel van vapende en rokende ratten minder groeifactor voor nieuwe bloedvaten en minder dan de helft zoveel kleine bloedvaatjes als bij de controles.
- Labo, 2022. Damp-extract met nicotine verhoogde oxidatieve stress in cellen van de bloedvatwand en vertraagde wondgenezing bij muizen met diabetes.
Studies bij mensen die een ingreep ondergaan en vapen, zijn er nauwelijks. De voorzichtige houding is daarom: behandel nicotine in de vorm van damp zoals een sigaret. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt rokers aan om ongeveer vier weken voor een operatie te stoppen en rookvrij te blijven tot de wonde genezen is. Of je bij het stoppen tijdelijk nicotinevervangers kan gebruiken, bespreek je met je arts. Meer over die periode lees je in het herstel na een haartransplantatie.
Vapen als stap weg van de sigaret
Wie rookt en overschakelt op vapen, wint volgens de Hoge Gezondheidsraad gezondheid, op voorwaarde dat de sigaret volledig verdwijnt. Combineren van beide levert weinig op. De Raad raadt aan om daarna ook het vapen af te bouwen. Voor wie nooit rookte, is het advies eenvoudig: begin er niet mee.
Voor je haar betekent dat: de stap van roken naar vapen is waarschijnlijk geen stap achteruit, maar je kan er niet op rekenen dat hij je haar beschermt. Wat roken met je haar kan doen, lees je uitgebreider in roken en haaruitval.
Wanneer naar de arts?
Merk je dat je haar dunner wordt aan de slapen of op de kruin, dan is dat in de meeste gevallen erfelijk haarverlies, of je nu vapet of niet. Een consultatie helpt om dat te bevestigen en te bespreken wat zinvol is. Laat het sneller nakijken als je plots veel haar verliest, als er ronde kale plekken ontstaan, of als je hoofdhuid jeukt, pijn doet of ontstoken is. Ook bij hartkloppingen, kortademigheid of hoesten die niet weggaat, is een bezoek aan je huisarts aangewezen.
Een overzicht van de mogelijke redenen voor haarverlies vind je bij de oorzaken van haaruitval.
Veelgestelde vragen
Is een vape zonder nicotine beter voor je haar?
Dat is niet onderzocht. Zonder nicotine valt het vaatvernauwende effect weg dat bij roken als belangrijke verklaring geldt. De damp bevat wel nog andere stoffen waarvan de effecten bij inademing onvoldoende gekend zijn. Een harde uitspraak over je haar is dus niet mogelijk.
Mag ik vapen na een haartransplantatie?
Proefdierstudies tonen dat damp van e-sigaretten de genezing van huid ongeveer even sterk hindert als tabaksrook. Studies bij patiënten ontbreken, maar het is verstandig om nicotine te vermijden in de weken voor en na de ingreep. Bespreek met je arts hoe je dat het best aanpakt.
Ik ben van roken overgeschakeld op vapen. Was dat zinloos voor mijn haar?
Nee. Bij vapen verbrandt er geen tabak, dus je ademt geen teer en koolmonoxide meer in. Voor je algemene gezondheid is dat winst. Of het je haar spaart, weet niemand, maar de Hoge Gezondheidsraad raadt aan om daarna ook het vapen af te bouwen.
Lees ook
- HaaruitvalHaaruitval: welke vorm je hebt en wat er echt tegen helpt
- PRPPRP-behandeling voor je haar: hoe het werkt en wat het bewijs zegt
- Roken en haarRoken en haaruitval: wat weten we echt?
- RozemarijnolieRozemarijnolie voor je haar: wat de bekende studie wel en niet aantoont
- ShampooShampoo tegen haaruitval: wat het onderzoek zegt over ketoconazol en cafeïne
- HaartransplantatieHaartransplantatie: wat er gebeurt, voor wie het werkt en wat je mag verwachten
Bronnen
- Hoge Gezondheidsraad: beter vapen dan roken, maar niet zonder risico
- Gezond Leven: hoe schadelijk is de e-sigaret?
- Babadjouni e.a. (2021), systematische review roken en haargezondheid, Skin Appendage Disord
- Troiano e.a. (2019), e-sigaret, roken en overleving van huidflappen bij ratten, JAMA Facial Plast Surg
- Jaleel e.a. (2021), vapen, VEGF en bloedvaatjes in genezend weefsel bij ratten, Wound Repair Regen
- Liu e.a. (2022), e-sigaretten, oxidatieve stress en wondgenezing, Antioxidants
- WHO (2020), Tobacco and postsurgical outcomes
